( 11 ) . نك . شمارهء 133 . ( 12 ) . ديوسكوريد ، III ، 45 ؛ ابن سينا ، 140 و ابن بيطار ، جامع ، 154 : « بيخ او را بشكافند » . ( 13 ) . نك . شمارهء 59 . ( 14 ) . نك . شمارهء 615 . 242 . جاويزن 1 - سنگ صفرا معرّب گاوروژن 2 است . فزارى گويد : او را به لغت عرب خرزة البقر 3 گويند و به پارسى مهره زهره گاو 4 گويند ، به سندى گاوروين 5 و به هندى روين 6 گويند . [ جاويزن ] چيزى است كه در زردى مشابهت دارد به زردى بيضهء مرغ . او در ميان زهرهء گاو باشد چنان‌كه « حجرة التيس » 7 در زهرهء بز كوهى 8 . چون گاو را بكشند زهرهء او بشكافند و جاويزان از او بيرون كنند . مقدار او از يك دانق باشد تا چهار درهم . او بيشتر در زهرهء گاو هندى 9 باشد . اول كه از زهرهء گاو بيرون آيد محكم نباشد ، چون زمانى او را در دهان بدارند ، محكم شود . ( 1 ) . معرّب گاويزن فارسى ( II , Vullers ، 947 ) كه ظاهرا از گاىرون ( g 'e - ron ) هندى مىآيد ( Platts ، 894 ) . از ديگر آثار داروشناسى فقط محيط اعظم از اين ماده به نام گاوروهن ( محيط اعظم ، IV ، 20 ) و گائىروهن ( محيط اعظم ، IV ، 24 ) نام مىبرد . بيرونى در الجماهر خود ( 191 ) از جاويزن نيز نام مىبرد . ( 2 ) . گاوروژن ، نك . يادداشت 1 . ( 3 ) . خرزة البقر - « منجوق گاو » ؛ قس . I , Dozy ، 361 ؛ ميمون ، 123 . ( 4 ) . قس . II , Vullers ، 947 . ( 5 ) . نسخهء فارسى : گاوروين ، Platts ، 894 : گاورون ( g e - ron ) . ( 6 ) . روين ، در اينجا ظاهرا واژه « گاو » يا « گاى » حذف شده است . ( 7 ) . حجر التيس - پادزهر ، نك . شمارهء 320 . ( 8 ) . بز كوهى . ( 9 ) . گاو هندى . 243 . جبن 1 - پنير ليث و ابو عبيد گويند جبنّ به تشديد « نون » است و يكى را از او جبنّه گويند . ابن السكّيت گويد : اين جبنه به ضم « جيم » و سكون « باء » است .